اخبار پولي مالي : تأثير استرس بر ميزان خريد و فروش سهام در بازار گاوي
دوشنبه، 31 تیر 1398 - 10:05 کد خبر:78918
اخبار پولي مالي- نداشتن تفكر نقّادانه، هيجان‌محوربودن در تصميم‌گيري‌ها، داشتن ويژگي‌هاي شخصيتي خاص و باورهاي شناختي افراد موارد مهمي هستند كه سرمايه‌گذاران به طور ناهوشيار بر اساس آن‌ها رفتار مي‌كنند.

روند صعودي و رو به رشد قيمت‌ها، موضوعي است كه در ماه‌هاي اخير بازار سرمايه كشور با آن روبرو بوده است. بخشي از اين موضوع، بدلايلي همچون افزايش نرخ ارز و در نتيجه بهبود عملكرد شركت‌هاي صادرات‌محور بوده كه از اين شرايط سود مي‌برند. در اين ميان بعضاً نيز شاهد روندهاي افزايشي برخي سهام به دلايلي غير از تحليل‌هاي بنيادين و ناشي از هيجانات بازار هستيم كه در برخي موارد مي‌تواند زيان‌هايي را به سرمايه‌گذاران تحميل كند. دلايل رخداد شرايط كنوني بازار هر چه باشد ما شاهد شرايط بازار گاوي در اين چند ماهه بوده‌ايم. اين كه اين شرايط تا چه ميزان دوام خواهد داشت و يا عوامل مؤثر بر آن چيست يك طرف، اما هيجانات سرمايه‌گذاران در اين بازار از منظر علم روانشناسي شخصيت معاني و مفاهيم متعددي را براي سرمايه‌گذاران دارد كه مي‌تواند در شكل‌گيري استراتژي‌هاي سرمايه‌گذاري آن‌ها مؤثر باشد.  
بازار گاوي، اصطلاحي است كه نمايان‌گر روند صعودي قيمت‌هاي سهام و روند رو به رشد بازار سرمايه است. از منظر علم روانشناسي، جو رواني مثبت حاكم بر بازار در بازار گاوي به اين صورت است كه با توجه به اميد سرمايه‌گذاران به ادامه روند افزايشي قيمت سهام در آينده و كسب سود بيشتر ناشي از اين شرايط، تمايل زيادي براي خريد سهام جديد و عدم تمايل به فروش سهام وجود دارد كه بصورت صف‌هاي خريد سنگين نمود پيدا مي‌يابد. آثار اين موضوع با افزايش تقاضا و محدوديت عرضه سهام تشديد مي‌شود. نكته مهم اين است كه روند بلندمدت تعيين‌كننده حالت گاوي و خرسي بازار سرمايه است كه لازم است مدنظر سرمايه‌گذاران قرار گرفته و با انتشار اخبار كوتاه‌مدت و مقطعي، سياست‌ها و استراتژي‌هاي سرمايه‌گذاري بلندمدت خود را تعيين نكنند. علاوه بر اين، معمولاً در بازار گاوي هيجانات بيشتر بوده و به همين خاطر روند رشد سريع و ناگهاني اتفاق مي‌افتد. از همين‌رو عامل استرس سرمايه‌گذاران از اهميت بالايي در خريد و فروش سهام توسط سرمايه‌گذاران در بازار سرمايه برخوردار است.
در ادبيات روانشناسي بازار سرمايه، اين موضوع از جهات مختلفي همچون ابعاد رفتاري و ريسك‌پذيري تصميمات مالي، ويژگي‌هاي شخصيتي سرمايه‌گذاران و جنبه‌هاي شناختي به تفصيل بررسي شده است. عوامل و اتفاقاتي كه در طول زندگي باعث تنيدگي و تنش مي‌شوند باعث بروز استرس در افراد مي‌شوند. بازار سرمايه‌ نيز از جمله محيط‌هايي است كه مي‌تواند منبع مهمي براي ايجاد استرس باشند، چه زماني كه اين بازار روند صعودي و چه نزولي داشته باشد، عامل استرس تأثير بسزايي در در رفتار ريسكي و سرمايه‌گذاري افراد دارد.
نداشتن تفكر نقادانه، هيجان‌محوربودن در تصميم‌گيري‌ها، داشتن ويژگي‌هاي شخصيتي خاص و باورهاي شناختي افراد موارد مهمي هستند كه سرمايه‌گذاران به طور ناهوشيار بر اساس آن‌ها رفتار مي‌كنند. شرايط و جو بازار گاوي، تمايل و عدم تمايل براي سرمايه‌گذاري ريسكي و در نتيجۀ اشتهاي ريسك را در افراد تشديد مي‌كند. در افرادي كه حساسيت بالايي در برابر شرايط نامعلوم و عدم اطمينان محيطي دارند، رهايي سريع‌ از فشار ناشي از اين سردرگمي، بهترين و سريع‌ترين راه حل است. از همين‌رو تحت تأثير روند رو به رشد، سريعاً هم‌رنگ جماعت شده و رفتار گله‌اي از خود نشان مي‌دهند. لازم به توضيح است اين افراد بعد از سرمايه‌گذاري، منتظر سود آني هستند و از لحاظ شخصيتي توان صبر و تحمل استرس را ندارند. اين افراد براي سرمايه‌گذاري‌هاي كوتاه‌مدت مناسب‌تر هستند و معمولاً در بازار گاوي جزو اولين كساني هستند كه در صف خريد سهام حضور دارند. نداشتن مهارت‌هاي مديريت استرس، تفكر نقادانه و هيجان‌محوربودن از مهم‌ترين عوامل ايجاد حساسيت در برابر استرس و عدم كنترل آن است. صف‌هاي خريد شتاب‌زده، هيجان‌زده و بدون آگاهي كه بعد از انتشار اخبار و شايعات رخ مي‌دهد خود دليلي بر اين امر است. از لحاظ سبك‌هاي مقابله‌اي، افراد در برابر استرس واكنش‌هاي متفاوتي دارند. بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه به غير از افرادي كه در برابر استرس شتابزده عمل مي‌كنند، دستۀ ديگري هستند كه براي رهايي و وارد نشدن به اين تنش، از هرگونه سرمايه‌گذاري اجتناب مي‌كنند تا هيچ پيامدي را متحمل نشوند كه اين گروه از افراد هميشه از اينكه نتوانسته‌اند از موقعيت‌ها به طور بهينه استفاده كنند ناراضي و شاكي هستند.
با توجه به آثار متفاوتي كه استرس بر ميزان خريد و فروش و ريسك‌پذيري افراد در نتيجه ويژگي‌هاي شخصيتي متفاوت و مهارت‌هاي لازم براي سرمايه‌گذاري در آن‌ها دارد لازم است استراتژي‌هاي سرمايه‌گذاري هر يك از سرمايه‌گذاران متناسب با ويژگي‌هاي اشتهاي ريسك و شخصيتي آن‌ها تعيين شود. چه بسا با توجه به شتابزدگي و استفاده نكردن از سبد سرمايه‌گذاري متنوع بر اساس استرس ايجاد شده و به علت جوبازار گاوي، با تغيير روند احتمالي اين بازار ممكن است زيان‌هاي مالي و رواني زيادي به سرمايه‌گذاران وارد شود كه فراتر از ميزان تحمل ريسك آنان باشد. در اين ميان، نقش شركت‌هاي سبدگرداني در تشكيل سبدهاي اختصاصي دارايي‌ها متناسب با ويژگي‌هاي شخصيتي و ريسك‌پذيري سرمايه‌گذاران، سرمايه‌گذاري در انواع صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري مشترك و مختلط و بهبود و ارتقاء سواد مالي و ريسك سرمايه‌گذاران از جمله پيشنهادات و راهكارهاي اين موضوع براي كاهش آثار و زيان‌هاي مخرب نوسانات ناگهاني بازار بر سرمايه‌گذاران مي‌باشد. مدل‌هاي كمي، مصاحبه‌هاي شخصيتي و آزمون‌هاي روان‌سنجي در ارزيابي ريسك‌پذيري سرمايه‌گذاران ناشي از ويژگي‌هاي شخصيتي آن‌ها از جمله ابزارهايي است كه نهادهاي مالي را در ارزيابي روانشناسانه سرمايه‌گذاران و تعيين استراتژي‌هاي سرمايه‌گذاري مناسب كمك مي‌كند.

كارشناسي ارشد روانشناسي شخصيت 

منبع: اخبار مالي